Richard Connor, me AFP dhe dpa18 tetor 2026Protestues të dhunshëm i vunë zjarrin ndërtesave publike dhe grabitën dyqane në të gjithë Francën, duke shkatërruar edhe bashkinë historike të qytetit të Limoges. Dhuna shpërtheu gjatë protestave mbarëkombëtare kundër rritjes së kostos së jetesës.Më shumë se 1,800 persona u arrestuan në të gjithë Francën pas trazirave, grabitjeve dhe zjarrvënieve gjatë protestave kundër kostos së jetesës, deklaroi të dielën ministri i Brendshëm, Laurent Nunez.Trazirat e së shtunës kanë shtuar tensionet përpara zgjedhjeve presidenciale të Francës në vitin 2027, ndërsa zemërimi për rritjen e kostos së jetesës përplaset me kufizimet e rrepta të shpenzimeve qeveritare.Çfarë ndodhi gjatë protestave?Përplasjet, zjarret dhe grabitjet shpërthyen në disa qytete gjatë demonstratave të së shtunës. Kryeministri Sébastien Lecornu deklaroi se 150 efektivë policie ishin plagosur dhe fajësoi atë që e përshkroi si një grup të së majtës ekstreme, shumë të organizuar dhe të dhunshëm.Policia e Parisit raportoi 855 arrestime, duke e cilësuar këtë shifër si rekord. Prokurorët deklaruan se 517 persona mbeteshin në paraburgim, përfshirë 171 të mitur. Këto shifra ishin paraprake, pasi arrestimet vazhduan deri në orët e para të së dielës.Shumica e arrestimeve në kryeqytet lidheshin me dyshimet për mbajtjen ose përvetësimin e mallrave të vjedhura, pjesëmarrjen në një grup me qëllim kryerjen e akteve të dhunshme dhe vandalizmin.Në Francën qendrore, protestues të dhunshëm i vunë zjarrin bashkisë historike të Limoges, duke e dëmtuar rëndë dhe duke shkatërruar një pjesë të madhe të ndërtesës. Kryetari i bashkisë, Guillaume Guerin, dënoi shkatërrimin.“Nuk ka fjalë për të dënuar atë që ndodhi, aq e tmerrshme është”, i tha ai transmetuesit LCI. “Vendi është në kaos.”Autoritetet raportuan sulme ndaj ndërtesave publike dhe dyqaneve në Marsejë, Lion, Avinjon dhe Grenobël. Në disa qytete, policia përdori gaz lotsjellës, shkopinj gome dhe topa uji për të shpërndarë turmat.U raportuan gjithashtu protestues të plagosur. Gazeta Le Figaro raportoi se një 17-vjeçar humbi njërën dorë nga një granatë e hedhur nga policia në Saint-Étienne.Çfarë kanë deklaruar politikanët kryesorë francezë?Presidenti Emmanuel Macron u zotua se personat përgjegjës do të ndiqen penalisht dhe do të ndëshkohen.“Në Republikën tonë nuk ka vend për dhunën”, shkroi ai në rrjetin social X, duke dënuar sulmet ndaj ndërtesave qeveritare, bizneseve dhe bashkive.Pallati Élysée njoftoi se presidenti francez Emmanuel Macron do t’i drejtohej kombit të dielën në orën 20:00 sipas orës lokale (18:00 UTC).Protestat në Francë përshkallëzohen, ndërsa trazirat përhapen në qyteteEdhe politikanët e opozitës, të cilët synojnë të pasojnë Macronin në zgjedhjet presidenciale të prillit dhe majit, reaguan ndaj trazirave.Kandidatja e së djathtës ekstreme, Marine Le Pen, akuzoi partinë e rivalit të saj të së majtës ekstreme, Jean-Luc Mélenchon, se kishte “legjitimuar dhunën”. Ajo u zotua t’i mbrojë francezët “nga dhuna e së majtës ekstreme”.Mélenchon, i cili kishte mbështetur demonstratat dhe protestat studentore që i paraprinë atyre, u bëri thirrje demonstruesve të mos përfshiheshin në grabitje, duke i cilësuar ato si “në kundërshtim me metodat tona”.Demonstratat bashkuan pakënaqësitë për çmimet e karburanteve, pagat e ulëta dhe problemet me të cilat përballen fermerët dhe zjarrfikësit. Në protesta morën pjesë edhe nxënës dhe studentë universitetesh, të cilët kërkonin kushte më të mira për mësim dhe studim.Ministria e Brendshme e vlerësoi pjesëmarrjen në të gjithë vendin në 550,000 persona, përfshirë 110,000 në Paris. Konfederata e Përgjithshme e Punës (CGT), një nga sindikatat kryesore të Francës, dha një vlerësim më të lartë, prej 800,000 pjesëmarrësish në nivel kombëtar.Borxhi i lartë publik dhe deficiti buxhetor i Francës kufizojnë aftësinë e qeverisë për t’iu përgjigjur kërkesave për shpenzime shtesë.Thirrjet në internet për ringjalljen e lëvizjes së Jelekëve të Verdhë kanë shtuar shqetësimet e qeverisë se protestat studentore mund të shndërrohen në një valë më të gjerë trazirash.Lëvizja e Jelekëve të Verdhë nisi në vitin 2018, në kundërshtim me rritjen e planifikuar të taksave mbi karburantet, dhe më pas u zgjerua në protesta më të gjera kundër kostos së jetesës dhe pabarazisë. Lëvizja mori emrin nga jelekët fosforeshentë që mbanin demonstruesit dhe shkaktoi muaj të tërë protestash në mbarë vendin, disa prej të cilave u shoqëruan me përplasje të dhunshme me policinë.
