Nga Albert Vataj
Amerika i ka prirë për mbarë Lucës. Për kaq pak ditë dhe është bërë amerikan, i shkëlqen fytra dhe i shndrit buzëqeshja. Ah moj SHBA, ç’i bërë Lucës, e bëre për vete. Si bëjmë ne pa të, do të thoshte Syçi teksa Luca e thërret nga Amerika.
Mes humorit, ironisë dhe një nënteksti që duket se shkon përtej batutës, sipërmarrësi Gjergj Luca i drejtohet gazetarit Ilir Demaliaj, i njohur edhe me nofkën Syç, në një video të publikuar nga Amerika. Në një moment, Luca i tërheq vëmendjen gazetarit, duke i thënë me atë mënyrën e tij karakteristike: «Syç, mos rri duke më ndjekur, ulu prej andej!», ndërsa i tregon një gjel të paraqitur në një mozaik, në një institucion amerikan. Një skenë që në pamje të parë duket si një shkëmbim batutash, por që, ndërsa biseda vijon, merr përmasat e një komenti për Shqipërinë, njerëzit e saj, mendësitë që e mbajnë peng dhe vështirësitë për të çarë përpara.
Duke ju drejtuar Syçit “35 vite ke qëndruar në Amerikë, nuk ke bërë asgjë dhe tani ke ardhur këtu e do të bësh Shqipërinë tonë. Ke gjetur të njëjtat fytyra që ke lënë, të njëjtat mendësi që vazhdojnë të helmojnë gjithë dynjanë. Edhe një që del e thotë të vërtetën, të gjithë i turren”, është thelbi i mesazhit që Luca përcjell në këtë bisedë, duke e zhvendosur ironinë nga personazhi konkret te një realitet më i gjerë shqiptar.
Në këtë kontekst, shprehja e tij për 35 vitet e kaluara në Amerikë nuk është thjesht një thumbim ndaj Demaliajt. Ajo shndërrohet në një metaforë të kohës së humbur, të përpjekjeve që nuk prodhojnë ndryshim dhe të një shoqërie ku fytyrat mund të ndërrohen, por mendësitë shpesh mbeten po ato. Një shoqëri ku e shkuara vazhdon të kërkojë privilegjin e së tashmes dhe ku zëri që përpiqet të dalë nga kori shpesh përballet me kundërshti, në vend që të dëgjohet e të gjykohet për atë që thotë.
Por Luca nuk ndalet te kritika. Ai e kthen bisedën drejt një ideje që duket se përbën edhe thelbin e pranisë së tij në Amerikë, nevoja për të kërkuar hapësira të reja, për të dalë nga rrethi i njohur i marrëdhënieve dhe për ta matur veten në një terren ku fjala e fundit i takon punës dhe rezultateve.
Duke iu drejtuar Syçit, Luca shprehet se ka ardhur në Amerikë dhe se i është mirënjohës Shqipërisë për mundësinë që i ka dhënë. Ai nënvizon se, përmes punës së tij dhe brendit që ka ndërtuar, synon të marrë me vete edhe të rinj shqiptarë, për të ecur përpara së bashku. Këtu, biseda merr një tjetër përmasë. Nuk bëhet më fjalë vetëm për një sipërmarrës që kërkon të zgjerojë veprimtarinë e vet, por për një ide që lidh zhvillimin e biznesit me krijimin e mundësive për punësim, përvojë dhe përfaqësim të aftësive shqiptare në një treg shumë më të gjerë.
Dhe pikërisht këtu, humori duket se lë vend për një seriozitet tjetër. Kur Luca thotë se ka ardhur në Amerikë dhe se do të ecë përpara bashkë me të rinjtë, fjalët e tij mund të lexohen si një deklaratë për një fazë të re të sipërmarrjes, ku ambicia nuk kufizohet më nga hapësira gjeografike e Shqipërisë.
Por pyetja që lind natyrshëm është: çfarë përfaqëson në të vërtetë kjo sfidë amerikane për Gjergj Lucën dhe për sipërmarrjen e tij?
A është Amerika një treg i ri, një hapësirë për të shtuar kapacitetet prodhuese dhe tregtare të Rozafës, për ta shtrirë më tej këtë brend dhe për t’i dhënë produkteve shqiptare një mundësi të re konkurrimi? A është një përpjekje për të ndërtuar ura bashkëpunimi, për të tërhequr teknologji, përvojë dhe investime, duke i kthyer mundësitë e tregut amerikan në një avantazh edhe për ekonominë shqiptare? Apo kemi të bëjmë me një zhvendosje më të thellë të horizontit të veprimtarisë, ku Amerika mund të shndërrohet në një qendër të re të zhvillimit të sipërmarrjes së tij?
Këto janë pyetje që videoja nuk u jep ende një përgjigje përfundimtare. Por ajo që bëhet e dukshme është dëshira për ta matur ambicien në një hapësirë tjetër, për të mos mbetur i kufizuar nga një treg i vogël dhe për të kërkuar një konkurrencë ku emri i fituar në vend nuk mjafton, nëse nuk shoqërohet me cilësi, aftësi dhe rezultate.
Sepse të shkosh në Amerikë nuk është domosdoshmërisht të largohesh nga Shqipëria. Mund të jetë edhe një mënyrë për ta çuar Shqipërinë përtej kufijve të saj, përmes punës, produkteve, njerëzve dhe aftësive që ajo zotëron.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron pyetja më e rëndësishme që lë pas kjo dalje e Gjergj Lucës: a do të jetë Amerika një tjetër treg ku Rozafa do të kërkojë të dëshmojë vlerat e saj, një hapësirë për të zgjeruar kapacitetet e një sipërmarrjeje shqiptare, apo fillimi i një kapitulli të ri, ku vetë qendra e veprimtarisë së saj mund të zhvendoset përtej Atlantikut?
Përgjigjen do ta japë koha dhe, mbi të gjitha, puna. Sepse, siç thotë edhe vetë Luca, bota nuk pret askënd.
