Nga Albert Vataj
Sipërmarrësi Gjergj Luca ka reaguar pas fjalimit të Sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, të mbajtur në Akropol të Athinës, më 7 tetor 2026, duke e vlerësuar mesazhin e tij si një thirrje për rikthimin te rrënjët historike, te tradita, familja dhe vlerat themelore mbi të cilat është ndërtuar qytetërimi perëndimor.
Përmes një mesazhi që fton për reflektim dhe për një lexim të vëmendshëm të fjalimit, Luca shpreh besimin se njerëzimi nuk e ka humbur ende mundësinë për t’u rikthyer te vetvetja, te trashëgimia e tij shpirtërore e kulturore dhe te parimet që i kanë dhënë kuptim zhvillimit të shoqërive.
“Ne kemi shpresë akoma që njerëzimi të kthehet në normalitet, t’i kthehet traditës, t’i kthehet familjes, vlerave dhe gjithë asaj që përfaqëson qytetërimi, historia, mendimi dhe filozofia perëndimore”, shprehet Gjergj Luca, duke u bërë thirrje të gjithëve që ta lexojnë dhe ta rilexojnë fjalimin e Sekretarit amerikan të Shtetit.
Për Lucan, ky nuk është thjesht një qëndrim që lidhet me një fjalim politik apo me një figurë të caktuar të diplomacisë ndërkombëtare. Është, mbi të gjitha, shprehje e bindjes se përparimi i vërtetë i njerëzimit nuk mund të ndërtohet duke mohuar trashëgiminë e vet, duke shkëputur të tashmen nga rrënjët historike apo duke i trajtuar vlerat e qytetërimit si relike të një kohe të shkuar. Përkundrazi, e ardhmja kërkon vetëdije historike, përgjegjësi morale dhe aftësinë për të dalluar atë që duhet ruajtur nga ajo që duhet kapërcyer.
Në këtë këndvështrim, sipërmarrësi Gjergj Luca sheh ende arsye për të besuar te e sotmja dhe te e ardhmja. Ai vlerëson se bota nuk është e privuar nga njerëz të mençur në politikën ndërkombëtare, të cilët, përmes fjalës, vizionit dhe vullnetit, mund të ndihmojnë në krijimin e një perspektive më të qëndrueshme për njerëzimin. Në një kohë kur shoqëritë përballen me pasiguri, përplasje vlerash dhe kriza të besimit, rëndësi të veçantë merr aftësia e udhëheqësve për të rikthyer në qendër të debatit publik pyetjet themelore: nga vijmë, çfarë përfaqësojmë dhe drejt cilit horizont duam të ecim?
Thelbi i mesazhit që Luca përcjell gjen një pikë takimi me fjalët përmbyllëse të fjalimit të Marco Rubio-s në Akropol, ku historia e Greqisë së lashtë paraqitet jo vetëm si burim i institucioneve dhe ideve që kanë ndikuar në formësimin e Perëndimit, por edhe si një pasqyrë ku qytetërimi bashkëkohor mund të njohë vetveten.
Në pjesën përmbyllëse të fjalimit, Rubio thekson:
“Dhe të gjithë ne, jo vetëm amerikanët, por edhe evropianët dhe miqtë tanë në mbarë Perëndimin – duhet të rimësojmë mësimet që paraardhësit tanë nxorën nga ky vend dhe nga historia e tij.
Historia e Greqisë nuk na ofron thjesht një vështrim mbi format më të hershme të institucioneve tona. Historia e Greqisë na paraqet një pasqyrim të vetvetes.
Ajo na tregon se ne jemi trashëgimtarët e heronjve të mëdhenj dhe se duhet të jemi krenarë – thellësisht krenarë – për prejardhjen tonë.
Duhet të mrekullohemi me atë që paraardhësit tanë krijuan në këto troje.
Historia e qytetërimit tonë është historia më madhështore që ka njohur ndonjëherë njerëzimi.
Dhe ajo filloi këtu, me burrat dhe gratë e para të Perëndimit. Prej tyre mund të rizbulojmë virtytet, guximin dhe forcën për t’u përballur me rreziqet që na kanosen në kohën tonë.”
Ky pasazh përmbledh idenë qendrore të mesazhit që Gjergj Luca vlerëson te fjalimi: një qytetërim që e njeh historinë e vet, i kupton rrënjët dhe nxjerr mësime prej tyre, zotëron më shumë mundësi për t’i përballuar sfidat e së tashmes. Trashëgimia nuk është vetëm kujtesë e asaj që kanë bërë brezat e mëparshëm; ajo është edhe përgjegjësi për atë që brezat e sotëm do t’u lënë atyre që vijnë.
Në këtë kuptim, rikthimi te tradita dhe te familja, te mendimi filozofik dhe te vlerat e qytetërimit, nuk nënkupton domosdoshmërisht kthim pas në kohë. Ai mund të kuptohet si përpjekje për të gjetur një pikë orientimi në një botë që ndryshon me shpejtësi, por që nuk mund të ecë përpara pa një vetëdije të qartë për parimet mbi të cilat dëshiron të mbështetet.
Për Gjergj Lucën, rëndësia e këtij mesazhi qëndron pikërisht te shpresa se fjala e përgjegjshme, mendimi i kthjellët dhe vetëdija historike mund të ndikojnë ende në drejtimin që merr bota. Sepse qytetërimi nuk trashëgohet vetëm përmes monumenteve, librave dhe institucioneve; ai mbijeton edhe përmes aftësisë së njerëzve për t’i kuptuar vlerat e tij, për t’i vënë në provë në jetën e përditshme dhe për t’ua përcjellë brezave të ardhshëm.
Mesazhi që përcjell sipërmarrësi Gjergj Luca është, në thelb, një thirrje për të mos e humbur besimin te mundësia e një të ardhmeje më të mirë. Një thirrje për ta parë historinë jo si një strehë ku ikim nga e tashmja, por si një burim urtësie prej të cilit mund të marrim forcën për ta përballuar atë.
Sepse, në fund të fundit, një shoqëri nuk matet vetëm nga ajo që ndërton, por edhe nga vlerat që zgjedh të ruajë; jo vetëm nga shpejtësia me të cilën ecën, por edhe nga drejtimi që merr. Dhe pikërisht në këtë ndërthurje të kujtesës, përgjegjësisë dhe shpresës qëndron mundësia që njerëzimi të mos e humbasë orientimin, por të vazhdojë të ndërtojë të ardhmen duke mbajtur gjallë më të mirën e trashëgimisë së vet.
