Akullnajat e Zvicrës po shkrijnë me ritme alarmante, duke ndryshuar në mënyrë dramatike peizazhin e Alpeve. Sipas raportit vjetor të monitorimit të akullnajave, vetëm gjatë tetë muajve të parë të vitit 2026, akullnajat zvicerane humbën 5.5% të vëllimit të tyre, ndërsa që nga viti 2021 humbja totale ka arritur në 19.4%.
Shkencëtarët raportojnë se trashësia mesatare e akullnajave individuale është reduktuar me 2.5 deri në 4 metra gjatë këtij viti. Shkrirja është vetëm pak më e ulët se rekordi i vitit 2022, edhe pse vera e vitit 2026 rezultoi më e nxehtë.
Glaciologu i ETH Zürich, Matthias Huss, paralajmëron se ritmet aktuale të tërheqjes së akullnajave janë jashtëzakonisht të shpejta. Sipas tij, zona që sot duken si terrene shkëmbore, vetëm një brez më parë ishin të mbuluara nga qindra metra akull.
“Është mbresëlënëse të qëndrosh në këtë peizazh hënor, ku vetëm pak vite më parë kishte një shtresë të madhe akulli”, është shprehur Huss.
Fenomeni nuk lidhet vetëm me shkrirjen në sipërfaqe. Ujërat që depërtojnë nën akull po krijojnë zgavra të mëdha brenda akullnajave, duke dobësuar strukturën e tyre dhe duke shkaktuar shembje. Huss i krahasoi këto hapësira me “vrima në djathë”, të cilat përshpejtojnë copëtimin dhe tërheqjen e akullit.
Sipas MeteoSwiss, periudha prill-shtator 2026 ishte gjashtëmujori veror më i nxehtë dhe më i thatë në Zvicër që nga fillimi i regjistrimeve në vitin 1864.
Një tjetër faktor që ndikon në shkrirje është pluhuri saharian. Kur depozitohet mbi dëborë, ai e errëson sipërfaqen dhe redukton aftësinë e saj për të reflektuar rrezet e diellit, duke përshpejtuar shkrirjen.
Një nga shembujt më ekstremë është ish-akullnaja Plattalvafirn, e njohur edhe si akullnaja Griess, e cila brenda vetëm 20 viteve ka humbur rreth 99% të sipërfaqes së saj.
Shkencëtarët paralajmërojnë se ndryshimet në Alpe nuk janë më thjesht një tërheqje graduale e akullnajave, por një proces i përshpejtuar shpërbërjeje, që po transformon përgjithmonë peizazhin malor të Zvicrës.
