Shtetet e Bashkuara kanë arritur një marrëveshje me Venezuelën për të kontrolluar më shumë se 65 miliardë fuçi nga rezervat e saj të provuara të naftës, tha Donald Trump.
Presidenti amerikan shkroi se marrëveshja do të më shumë se dyfishonte rezervat amerikane të naftës dhe do të “ulë ndjeshëm çmimet e karburantit për të gjithë amerikanët”.
Në një fjalim të mbajtur vonë të shtunën në mbrëmje, presidentja e përkohshme e Venezuelës, Delcy Rodríguez, e përshëndeti marrëveshjen si një marrëveshje që do të ndihmonte në rimëkëmbjen ekonomike të vendit të saj.
Megjithatë, disa analistë kanë reaguar me skepticizëm, duke vënë në pikëpyetje nëse marrëveshja do të mund të zgjidhte pengesat afatgjata që kanë dekurajuar investimet në industrinë e naftës së Venezuelës.
Trump është përballur kohët e fundit me presion të brendshëm për të ulur çmimet e benzinës, të cilat janë rritur për shkak të luftës me Iranin.
Ai u zotua të shfrytëzojë rezervat e Venezuelës, më të mëdhatë në botë, pasi SHBA-ja kapi presidentin e atëhershëm Nicolás Maduro në janar, gjoja për ta nxjerrë para gjyqit për akuza droge në Nju Jork.
Rodríguez, e cila është ish-zëvendëspresidentja e Maduros dhe të cilën SHBA-ja e mbështeti pas kapjes së tij, tha të shtunën se marrëveshja energjetike me SHBA-në do të jetë në fuqi për 25 vjet.
Ajo tha se marrëveshja synon rritjen e prodhimit të naftës së papërpunuar në 1.5 milionë fuçi në ditë dhe ruajtjen e sovranitetit të vendit mbi burimet e tij natyrore.
Rodríguez e cilësoi marrëveshjen si “historike”, duke thënë se ajo do të ndihmonte në ringjalljen e ekonomisë dhe rritjen e të ardhurave të qeverisë, si dhe do të ndihmonte në përcaktimin e së ardhmes së vendit.
Më herët, ajo tha në një deklaratë se marrëveshja parashikon zhvillimin e 17 fushave strategjike të naftës me një potencial të provuar prej 65 miliardë fuçish, si dhe “investime prej më shumë se 100 miliardë dollarësh dhe më shumë se 209 miliardë dollarë taksa” për Venezuelën.
“Investimet do të kontribuojnë jo vetëm në rimëkëmbjen dhe modernizimin e industrisë sonë, por edhe në rritjen ekonomike të vendit tonë, sigurinë energjetike të hemisferës sonë dhe një ekuilibër më të madh në tregjet ndërkombëtare”, tha ajo.
Sipas marrëveshjes, qeveria amerikane do të mbajë 55% të kontrollit të një sipërmarrjeje të përbashkët me një “operator privat me përvojë në Venezuelë”, tha një zyrtar amerikan për partnerin amerikan të BBC-së, CBS News.
Ata thanë se Rodríguez i ka dhënë kësaj sipërmarrjeje një koncesion 100-vjeçar për të operuar në fushat e naftës.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e quajti marrëveshjen “një fitore të madhe si për popullin amerikan, ashtu edhe për popullin venezuelian”.
“Për popullin venezuelian, kjo marrëveshje do të sjellë pothuajse 100 miliardë dollarë investime private, do të mbështesë mijëra vende pune me paga të larta dhe do të nxisë rindërtimin e ekonomisë së Venezuelës”, tha ai.
Trump tha se Rubio dhe Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, e kishin arritur marrëveshjen me udhëheqjen e Venezuelës “përmes një partneriteti me bizneset private”.
Ai dha pak detaje dhe nuk shpjegoi më tej kushtet apo angazhimet e mundshme të SHBA-së, por tha se marrëveshja ishte arritur “pa asnjë kosto për taksapaguesin amerikan”.
Marrëveshja duket se i jep SHBA-së qeverisje të drejtpërdrejtë mbi burimet natyrore sovrane të një vendi të huaj dhe duket se është më e gjerë në shtrirje sesa kontrolli i Autoritetit të Përkohshëm të Koalicionit, të udhëhequr nga SHBA-ja, mbi të ardhurat e naftës së Irakut pas rrëzimit të Saddam Husseinit në pushtim të udhëhequr nga SHBA-ja në vitin 2003.
Nuk është e qartë nëse marrëveshja me Venezuelën mund të përballet me sfida ligjore dhe kushtetuese në këtë vend të Amerikës së Jugut. Teksti zyrtar i marrëveshjes mes Uashingtonit dhe Karakasit nuk është publikuar.
Henrique Capriles, një ligjvënës i moderuar i opozitës në Venezuelë, tha se kishte shumë pikëpyetje rreth marrëveshjes për shkak të “mungesës së transparencës dhe korrupsionit” të qeverisë.
Ai tha se qeveria duhet të shpjegojë bazën ligjore të marrëveshjes sipas Kushtetutës dhe çfarë do të përfitojë populli venezuelian prej saj.
David Goldwyn, president i kompanisë së konsulencës energjetike Goldwyn Global Strategies, i tha agjencisë së lajmeve Reuters se “nuk ka precedent” që qeveria amerikane të lidhë një marrëveshje qiraje për të operuar fushat e naftës së Venezuelës dhe se nuk është e qartë nëse një veprim i tillë do të shkelte Kushtetutën apo ligjin e hidrokarbureve të Venezuelës.
“Është e vështirë të shihet se si një marrëveshje e tillë do të përshpejtonte investimet në ndonjë shkallë të konsiderueshme”, shtoi ai, duke përmendur pasigurinë politike të Venezuelës, rrjetin e dobët elektrik dhe kapacitetin e kufizuar të eksportit.
Avokati i naftës, gazit dhe mineraleve Alexander Kuiper i tha BBC-së se marrëveshja mund të ishte “shumë e rëndësishme”, por shprehu njëfarë kujdesi.
“Ky është padyshim një lajm që synon të ndihmojë në uljen e çmimeve të naftës”, tha ai, por shtoi: “Ajo që nuk dimë është nëse këto rezerva do të shndërrohen në investime reale dhe sa kohë do të kërkojë që këto investime të japin rezultate.”
Rachel Ziemba, nga organizata kërkimore Center for a New American Security, tha se marrëveshja mund të ndihmonte në nxitjen e punësimit dhe importeve në Venezuelë, por se kishte shumë pak detaje për të vlerësuar ndikimin e saj.
“Kjo nuk ka gjasa të ketë ndonjë ndikim material mbi furnizimin global me naftë gjatë muajit të ardhshëm, madje as gjatë vitit të ardhshëm”, tha ajo për BBC News Channel.
Wall Street Journal raportoi të premten se kompanitë amerikane të energjisë Chevron dhe Halliburton ishin pranë marrëveshjeve për të investuar miliarda dollarë në modernizimin e infrastrukturës së fushave të naftës në Venezuelë, shumë prej të cilave nuk janë zhvilluar.
Venezuela ka rezervat më të mëdha të provuara të naftës në botë — rreth 303 miliardë fuçi — por prodhimi ka rënë ndjeshëm që nga kulmi i tij në fund të viteve 1990, pjesërisht për shkak të kontrolleve më të rrepta mbi kompaninë shtetërore të naftës dhe sanksioneve amerikane që kanë goditur burimin kryesor ekonomik të vendit.
Disa orë pasi forcat speciale amerikane kapën Maduros dhe bashkëshorten e tij, Cilia Flores, në një operacion në kryeqytetin venezuelian, Trump tha se SHBA-ja do të kontrollonte në mënyrë të pacaktuar shitjen e naftës së vendit.
Ai ka pretenduar gjithashtu të drejtat mbi naftën e Venezuelës, duke thënë se vendi në të kaluarën kishte “sekuestruar dhe shitur në mënyrë të njëanshme naftën amerikane, asetet amerikane dhe platformat amerikane, duke na kushtuar miliarda e miliarda dollarë”.
Paraqitja e marrëveshjes nga Trump si pjesë e përpjekjeve për të ulur çmimet e karburantit në SHBA vjen në një kohë kur çmimi global i naftës është rritur ndjeshëm, pasi furnizimi përmes Ngushticës së Hormuzit në Gjirin Persik është bllokuar në mënyrë efektive — duke shkaktuar pakënaqësi përpara zgjedhjeve afatmesme amerikane në nëntor.
Megjithatë, rezervat e naftës së Venezuelës përbëhen nga e ashtuquajtura naftë “e rëndë dhe me përmbajtje të lartë squfuri”, e cila është më e vështirë për t’u rafinuar dhe përdoret për prodhimin e naftës dizel dhe asfaltit, ndërsa SHBA-ja zakonisht prodhon naftë “të lehtë dhe me përmbajtje të ulët squfuri”, e cila është më e përshtatshme për prodhimin e benzinës.
Trump u ka kërkuar kompanive amerikane të naftës të investojnë të paktën 100 miliardë dollarë për të rikthyer industrinë e naftës së Venezuelës.
