Redaksionale Dita
Një koment i përhapur sot në disa media online trajton një shqetësim mjaft serioz lidhur me integritetin e Byrosë Kombëtare të Hetimit (BKH) dhe mënyrën se si imazhi i saj po përdoret (ose keqpërdoret) në terren.
Analiza e artikullit nxjerr në pah disa pika kyçe që prekin marrëdhënien mes institucioneve të ligjit dhe botës së krimit. Emri i BKH-së, e pagëzuar shpesh si “FBI-ja shqiptare”, ka krijuar një lloj aureole pushteti që po përdoret si “monedhë” në botën e krimit. Personazhe të botës së krimit apo individë me precedentë po përdorin njohjet (reale ose të pretenduara) me hetues të BKH-së për të bërë presion te rivalët apo te bizneset.
Fakti që emri i këtij institucioni përmendet në biseda “rrugësh” për të zgjidhur konflikte të rëndomta dëmton rëndë misionin për të cilin u krijua ky strukturë.
Artikulli ngre pyetje mbi moralin dhe profesionalizmin e vetë hetuesve. Ka një fije të hollë që ndan punën hetimore nga miqësitë e rrezikshme në lokale apo ambiente publike. Çdo kontakt joformal i një hetuesi me elementë problematikë rrezikon operacionet e SPAK-ut dhe besimin e partnerëve ndërkombëtarë (si SHBA/FBI) që kanë investuar në këtë strukturë.
Që BKH të mbetet vërtet “shpresa” e drejtësisë, ajo duhet të distancohet nga çdo tentativë për t’u përdorur si mjet presioni në konflikte banale apo për interesa të botës së krimit. Emri i një institucioni elitë nuk duhet të “përlyhet” në bisedat e kafeneve si mjet për të trembur kundërshtarët. Nëse kjo ndodh autoriteti ligjor zbehet dhe kthehet në një problem tjetër social.
Gjeneza e problemit? Matematika e përmbysur e meritokracisë
Ky degradim i imazhit të BKH-së në nivel rruge nuk duket i rastësishëm nëse analizohet se si u ndërtua kjo strukturë që në zanafillë. Investigimi i pak numrave më parë i gazetës Dita ka nxjerrë në dritë fakte tronditëse që hedhin hije dyshimi mbi vetë integritetin e kupolës drejtuese të këtij institucioni.
Përmes dokumenteve ekskluzive (faksimileve), është vërtetuar se procesi i përzgjedhjes së kreut të BKH-së operoi me një matematikë të përmbysur.
Kandidatë që renditeshin në fund të listës për nga vlerësimi profesional, përfunduan në krye të detyrës, duke sfiduar hapur parimin e meritokracisë.
Hetimi ekspozoi se si dokumente kyçe dhe shkresa zyrtare të SPAK-ut iu fshehën publikut. Kjo mungesë transparence krijoi dyshime se emërimi i drejtuesit ishte një proces i paracaktuar dhe jo një garë reale, duke e kthyer KLP-në në një noter të një farse juridike.
Analizat juridike dëshmojnë se procedura e emërimit ka shkelur pika kyçe të rregullores, gjë që tashmë e ka çuar çështjen në dyert e gjykatave. Ne po presim Apelin pas vendimit të shkallës së parë, përpara se të njohim publikun me arsyet dhe rrethanat e atij vendimi.
Por favorizimi i hapur i një kandidati ndaj tjetrit ka krijuar një precedent të rrezikshëm. Nëse kreu i institucionit elitë të hetimit kontestohet për ligjshmëri, atëherë i gjithë autoriteti moral i strukturës bie.
Këto dy problematika, farsa institucionale në emërim dhe keqpërdorimi i emrit në botën e krimit, janë dy anët e së njëjtës monedhë. Kur një institucion nuk lind i pastër nga ana procedurale dhe meritokratike, ai e humbet fuqinë për të diktuar autoritet në terren.
Pa një veting serioz që nis nga krerët e deri te hetuesit e terrenit, BKH rrezikon të kthehet nga një “FBI shqiptare” në një mjet presioni që i shërben kujtdo, përveç drejtësisë.
