Sokol Neçaj
Në Shqipëri, krizat politike nuk zgjidhen. Ato menaxhohen. Dhe mënyra më e zakonshme për t’i “zgjidhur” është flijimi i një figure publike, ndërsa sistemi që e prodhoi krizën mbetet i paprekur. Dje kishim Arben Ahmetaj, sot, në qendër të debatit është Belinda Balluku. Nesër do të jetë dikush tjetër. Modeli, ndërkohë, mbetet po ai.
Në një shtet normal, dorëheqja është pasojë e përgjegjësisë së provuar. Në Shqipëri, ajo shndërrohet në instrument për të qetësuar opinionin publik dhe për të mbrojtur strukturën e pushtetit. Kur një ministre ftohet të largohet për të “kursyer partinë” ose për të “mos dëmtuar integrimin”, kemi të bëjmë me politikë imazhi, jo me etikë shtetërore.
Dorëheqja, në këto kushte, nuk është akt force. Është alibi.
Debati publik, në vend që të përqendrohet te përgjegjësia kolektive e qeverisë, te roli i kryeministrit, te mekanizmat e kontrollit dhe transparencës, reduktohet në një emër të vetëm. Krijohet figura e “superministrit”: njeriu që mban çelësat e fondeve, projekteve dhe filtrave politikë. Kur gjithçka shkon mirë, meritat i merr lidershipi. Kur nis kriza, faji personalizohet.
Ky është një model pushteti i njohur dhe i rrezikshëm. Ai e shpëton sistemin duke sakrifikuar individin dhe e mbron liderin duke e zhvendosur përgjegjësinë poshtë. Në këtë mënyrë, problemi nuk zgjidhet, vetëm shtyhet në kohë.
Një tjetër element i përdorur gjerësisht në këtë debat është integrimi europian. Të thuash se qëndrimi i një ministre në detyrë dëmton integrimin është manipulim politik. Europa nuk kërkon dorëheqje simbolike dhe as flijime mediatike. Ajo kërkon institucione funksionale, hetime të pavarura dhe ndarje reale të pushteteve.
Integrimi nuk rrezikohet nga një zyrtar që mbron veten. Rrezikohet nga një sistem që hesht, mbulon dhe riciklon të njëjtat modele pushteti, pavarësisht emrave.
Paradoksi shqiptar shfaqet qartë edhe te raporti me fjalën publike. Nga njëra anë, kërkohet që zyrtari të flasë, të dalë përballë, të japë shpjegime. Nga ana tjetër, çdo fjalë e tij interpretohet si provë faji. Kjo nuk është kulturë demokratike, por mekanizëm presioni që prodhon heshtje, frikë dhe mbrojtje të verbër nga lart.
Në këtë grackë politike, as të folurit dhe as heshtja nuk ofrojnë dalje. Qëllimi nuk është sqarimi i së vërtetës, por menaxhimi i perceptimit publik.
Kriza e vërtetë nuk ka të bëjë me një emër të vetëm. Ajo lidhet me një model qeverisjeje të ndërtuar mbi përqendrim pushteti, kontroll narrativash dhe mungesë llogaridhënieje. Një model që prodhon figura të forta, i mbron sa janë të dobishme dhe i braktis sapo kthehen në barrë.
Shqipëria nuk ka nevojë për dorëheqje teatrale. Ka nevojë për institucione që funksionojnë, për përgjegjësi kolektive dhe për fundin e këtij modeli.
Sepse sot diskutohet një emër. Nesër do të jetë një tjetër. Dhe kriza do të vazhdojë të shitet si rast i izoluar, ndërsa problemi real mbetet i paprekur.
